Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. wydany w sprawie służebności przesyłu (sygn. akt P 10/16) należy do najważniejszych orzeczeń ostatnich lat w zakresie ochrony prawa własności nieruchomości.

• TK wyraźnie podważył wieloletnią praktykę orzeczniczą sądów, która otwierała przedsiębiorstwom przesyłowym drogę do nabycia – poprzez zasiedzenie – służebności gruntowych odpowiadających swą treścią służebności przesyłu, jeszcze przed formalnym wprowadzeniem tej instytucji do porządku prawnego w 2008 roku.

FAQ – Wyrok TK z 2 grudnia 2025 r.

1. Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza automatyczne odszkodowanie?

Nie – samo wydanie wyroku nie powoduje automatycznej wypłaty pieniędzy. Jest to jednak bardzo istotna podstawa prawna, która wzmacnia pozycję właścicieli nieruchomości w dochodzeniu roszczeń przed sądem. Aby uzyskać odszkodowanie, konieczne jest wszczęcie indywidualnego postępowania i wykazanie swoich praw.

2.Czy można podważyć wcześniejsze wyroki o zasiedzeniu?

Wyrok TK nie unieważnia automatycznie prawomocnych orzeczeń sądowych. Może jednak otwierać drogę do ich zakwestionowania w trybach nadzwyczajnych, takich jak skarga nadzwyczajna – pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek.

3. Czy firmy przesyłowe mogą nadal powoływać się na zasiedzenie sprzed 2008 roku?

Po wyroku TK możliwość powoływania się na zasiedzenie sprzed 3 sierpnia 2008 r. została istotnie ograniczona. W praktyce oznacza to, że wiele dotychczasowych argumentów przedsiębiorstw przesyłowych może być obecnie nieskutecznych.

4.Czy wyrok dotyczy wszystkich urządzeń przesyłowych?

Tak. Skutki orzeczenia obejmują różne rodzaje infrastruktury, w tym m.in. linie energetyczne, gazociągi, sieci ciepłownicze czy instalacje telekomunikacyjne – o ile sprawa dotyczy okresu sprzed 2008 roku.

5. Co powinien zrobić właściciel nieruchomości po wyroku TK?

W pierwszej kolejności warto przeanalizować swoją sytuację prawną. Kluczowe jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo posiada tytuł prawny do korzystania z gruntu oraz czy możliwe jest dochodzenie roszczeń – np. o wynagrodzenie za ustanowienie służebności lub zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Czego dotyczył wyrok TK z 2 grudnia 2025 r.?

• Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym zostało wszczęte na skutek pytań prawnych skierowanych przez sądy rejonowe, które nabrały wątpliwości co do zgodności z Konstytucją wypracowanej w orzecznictwie Sądu Najwyższego koncepcji dopuszczającej nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, tj. przed wejściem w życie art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego.

• Spór koncentrował się zwłaszcza wokół urządzeń infrastruktury przesyłowej wzniesionych w dekadach lat 60. i 70. ubiegłego wieku – takich jak napowietrzne linie energetyczne, gazociągi czy sieci telekomunikacyjne – które były sytuowane na działkach prywatnych właścicieli bez zawierania jakichkolwiek umów i bez wypłaty należnego im wynagrodzenia.

Skutki wyroku TK dla właścicieli nieruchomości

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. w istotny sposób umacnia sytuację prawną właścicieli działek, na których posadowiona jest infrastruktura przesyłowa.